Notalar ve Notlar’da
Sergei Rachmaninov’u ikinci kez ziyaret ediyoruz ancak bu kez ülkesinde değil,
ABD’de buluşacağız besteciyle. Bir önceki ziyaretimizde Rusya’da yaşıyordu ve
orada başarılı bir piyano virtüözü* ve besteci olarak anılıyordu. Ne zaman
ki 1917 Devrimi gerçekleşti, burjuva tarzı müzik yapmakla aşağılandığı
ülkesinden ayrılmak zorunda hissetti kendini. Ömrünün sonuna kadar yurt özlemi
çekmesine rağmen, geri dönmeyi tercih etmedi. Bu platformda, farklı
tercihlerde bulunan Rus meslektaşlarının yaşadıklarına da şahit olduk.
Rachmaninov gibi dönmemek üzere gidenler, Prokofiev gibi gidip, geri dönenler,
Shostakovich gibi hiç gitmeyenler. Hepsi zor, hepsi sarı veya griye bulanmış hikayeler...
'Paganini’nin Bir Teması
Üzerine Rapsodi', Rachmaninov’un yerleştiği ve topraklarında öldüğü ABD’de
bestelediği ender eserlerden biri. Eser, müzik tarihinin en ünlü keman
virtüözlerinden biri olan Niccolo Paganini’nin ruhunu da taşıyor. Paganini’nin
icrası oldukça güç 24 keman kapriçyosundan* sonuncusu, pek çok besteci
gibi, Rachmaninov’a da esin kaynağı olmuş. O da, bu temadan yola çıkarak solo piyano ve orkestra için 24 varyasyon besteliyor ve ülkesinden ayrı olmanın yarattığı hüznü esere adeta dokuyor. Zaman içerisinde film endüstrisinin de dikkatini
çeken ve 1980 yılında ‘Zamanın Bir Yerinde’ (Somewhere in Time) filminde, 1994
Bafta En İyi Film Ödülü’nü alan ‘Bugün Aslında Dündü’de (Groundhog Day) kullanılan 18. varyasyon, oldukça melankolik ve büyüleyici bir eser.
